Một xu hướng đang làm “rung chuyển” thị trường mua sắm trực tuyến

Ảnh: Gian hàng triển lãm của Hiệp hội Nhựa TP.HCM trưng bày cống bằng nhựa của hội viên Minh Hùng, một sản phẩm công nghệ cao của doanh nghiệp Việt

Đại dịch COVID-19 mang đến nhiều đau thương, nhưng nó lại mang đến cơ hội chưa từng có cho thương mại điện tử. Trong khi các cửa hàng trực tiếp đóng cửa hàng loạt vì kinh doanh khó khăn, thì việc bán hàng trên mạng lại phát triển mạnh mẽ chưa từng thấy, các “chợ thương mại điện tử” đang “ăn nên làm ra” vượt ngoài mong đợi, trong đại dịch, những người làm nghề giao hàng (Shipper) dễ dàng kiếm tiền hơn hẳn nhiều nghề khác.

Một xu hướng đang làm “rung chuyển” thị trường mua sắm trực tuyến: Thương mại xã hội, nhiều chuyên gia khẳng định sẽ tạo ra tác động lớn đến doanh số thương mại điện tử.

Covid-19 là “chất xúc tác” giúp thương mại điện tử phát triển

Theo thông tin từ Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số (Bộ Công Thương), COVID-19 là chất xúc tác giúp thương mại điện tử phát triển nhanh, mạnh hơn. Ước tính trong giai đoạn dịch vừa qua, dù bị ảnh hưởng bởi các quy định hạn chế di chuyển, giãn cách xã hội, thương mại điện tử ở Việt Nam vẫn tăng trưởng khoảng 18%. Hiếm nước nào trong khu vực Đông Nam Á, thương mại điện tử tăng trưởng hai con số trong đại dịch.

Dịch COVID-19 cũng làm thay đổi thói quen tiêu dùng và mua sắm. Người dân mua sắm trực tuyến (online) nhiều hơn, nhất là các mặt hàng thiết yếu phục vụ đời sống hàng ngày. Dịch COVID-19 cũng giúp thương mại điện tử trở thành kênh kết nối tiêu thụ, xuất khẩu các mặt hàng nông sản vốn trước đây phần lớn bán qua kênh trực tiếp.

COVID-19 đã đẩy mạnh quá trình chuyển đổi số trong hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp, người tiêu dùng trở nên quen thuộc với việc mua sắm trực tuyến hơn. Dự kiến sắp tới, số lượng người tiêu dùng tiếp tục mua sắm những mặt hàng thiết yếu qua kênh thương mại điện tử (TMĐT) ngày càng gia tăng. Cùng với hạ tầng logistics đang ngày càng hiện đại, mở rộng về khu vực nông thôn, miền núi, người tiêu dùng ở những khu vực này sẽ dễ dàng tham gia mua sắm trực tuyến.

Trong những năm trở lại đây, những người tiêu dùng có thói quen mua sắm trong các siêu thị, trung tâm thương mại có xu hướng chuyển đổi từ việc thanh toán truyền thống sang thanh toán điện tử. Đặc biệt, trong bối cảnh phức tạp của dịch Covid-19, TMĐT trở thành một phương thức mua bán hữu hiệu không chỉ cho doanh nghiệp Việt mà còn mang đến nhiều cơ hội mới. Bên cạnh đó, ngành TMĐT phát triển kéo theo sự phát triển của thanh toán điện tử vì hàng hóa, sản phẩm được mua trên các sàn TMĐT 90% được thanh toán online thông qua thẻ ngân hàng. Mặc dù, Việt Nam cũng là một trong những nước bị ảnh hưởng bởi đại dịch thế kỷ nhưng các giao dịch qua Internet, điện thoại di động tăng trưởng đến 238% (Sách trắng TMĐT 2020 – Cục TMĐT và KTS).

Hình thành hệ sinh thái xúc tiến thương mại số

Mới đây, Bộ Công Thương đã xây dựng và trình Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 1968/QĐ-TTg ngày 22/11/2021 phê duyệt Đề án “Đẩy mạnh ứng dụng CNTT và chuyển đổi số trong hoạt động xúc tiến thương mại giai đoạn 2021-2030”. Đề án đặt ra các mục tiêu cụ thể:

(1) Đến năm 2025 sẽ xây dựng, hình thành Hệ sinh thái xúc tiến thương mại số; 100% các tổ chức xúc tiến thương mại và trên 200.000 doanh nghiệp được cấp tài khoản trên Hệ sinh thái xúc tiến thương mại số và 50% trong số này có phát sinh giao dịch và chia sẻ thông tin; cơ sở dữ liệu chuyên ngành xúc tiến thương mại và 10 ngành hàng xuất khẩu chủ lực được hình thành, kết nối, liên thông với cơ sở dữ liệu của 10 thị trường xuất khẩu trọng điểm; 25% các dịch vụ kết nối thị trường được tổ chức trên nền tảng kết nối, hỗ trợ 100.000 lượt doanh nghiệp; 25% số lượng hội chợ, triển lãm được tổ chức trên môi trường số; 100% các tổ chức xúc tiến thương mại và trên 100.000 lượt doanh nghiệp, hợp tác xã, hộ kinh doanh được tập huấn, hướng dẫn, hỗ trợ các nội dung về ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số trong hoạt động xúc tiến thương mại và bảo đảm an toàn thông tin; 100% các tổ chức xúc tiến thương mại và trên 100.000 lượt doanh nghiệp, hợp tác xã, hộ kinh doanh sử dụng, khai thác, vận hành các nền tảng dùng chung và chia sẻ dữ liệu với Hệ sinh thái xúc tiến thương mại số; 100% thủ tục hành chính lĩnh vực xúc tiến thương mại đủ điều kiện được triển khai dịch vụ công trực tuyến mức độ 3, 4 và tích hợp trên Cổng Dịch vụ công quốc gia, với 90% doanh nghiệp hài lòng về kết quả giải quyết thủ tục hành chính trên môi trường điện tử.

(2) Đến năm 2030 sẽ hoàn thiện, phát triển Hệ sinh thái xúc tiến thương mại số; 75% các tổ chức xúc tiến thương mại và doanh nghiệp được cấp tài khoản thường xuyên hoạt động, tìm kiếm, cung cấp, chia sẻ thông tin trên Hệ sinh thái xúc tiến thương mại số; 50% các dịch vụ kết nối thị trường của doanh nghiệp được thực hiện trên Hệ sinh thái xúc tiến thương mại số, hỗ trợ 1.000.000 lượt doanh nghiệp; Cơ sở dữ liệu chuyên ngành xúc tiến thương mại và 20 ngành hàng xuất khẩu chủ lực được hoàn thiện, mở rộng kết nối, liên thông, chia sẻ dữ liệu với cơ sở dữ liệu của 20 thị trường xuất khẩu trọng điểm; 60% số lượng hội chợ, triển lãm được tổ chức trên môi trường số; 100% các tổ chức xúc tiến thương mại và trên 1.000.000 lượt doanh nghiệp, hợp tác xã, hộ kinh doanh được tập huấn, hướng dẫn, hỗ trợ các nội dung về ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số, công nghệ, nền tảng số và bảo đảm an toàn thông tin; 100% các tổ chức xúc tiến thương mại và trên 500.000 lượt doanh nghiệp, hợp tác xã, hộ kinh doanh sử dụng, khai thác, vận hành các nền tảng dùng chung và chia sẻ dữ liệu với Hệ sinh thái xúc tiến thương mại số.

Hiệp hội Nhựa TP.HCM đẩy mạnh thương mại điện tử

Nhận thấy xu thế tất yếu của thương mại điện tử, tất cả các doanh nghiệp hội viên của Hiệp hội Nhựa TP.HCM đều có trang web, cùng với việc giới thiệu sản phẩm, các trang web còn giới thiệu để quảng bá thương hiệu doanh nghiệp ra toàn thế giới.

Để hỗ trợ hội viên, được sự hỗ trợ của UBND TP.HCM, hiện nay Hiệp hội Nhựa TP.HCM đang xúc tiến mua gian hàng trên Amazon. Đại diện Amazon Việt Nam cho biết, qua các trang thương mại điện tử của Amazon, doanh nghiệp Việt Nam sẽ có cơ hội tiếp cận hơn 300 triệu khách hàng quốc tế, trong đó có hơn 200 triệu thành viên Prime, từ đó giúp gia tăng xuất khẩu và phát triển thương hiệu toàn cầu.

Với đội ngũ chuyên trách tại Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh, Amazon Global Selling đã hỗ trợ hàng ngàn doanh nghiệp Việt Nam, bao gồm cả những thương hiệu quốc gia hàng đầu mở rộng kinh doanh trên toàn cầu thông qua các cửa hàng của Amazon. Chỉ trong năm 2020, số lượng nhà bán hàng Việt Nam có doanh số bán hàng vượt mốc 1 triệu USD đã tăng gấp 3 lần so với năm 2019. Hiện nay, các doanh nghiệp Việt Nam có thể triển khai bán hàng trên toàn cầu, không chỉ tập trung tại Mỹ mà còn thúc đẩy xuất khẩu sang các thị trường khác như châu Âu, Nhật Bản, Canada, Úc và Singapore..

Xu hướng thương mại điện tử: thương mại xã hội

Hiện nay doanh nghiệp thương mại điện tử trên toàn cầu chuẩn bị sẵn sàng cho các kỳ nghỉ lễ, trong đó có một xu hướng đang làm “rung chuyển” thị trường mua sắm trực tuyến: Thương mại xã hội, nhiều chuyên gia khẳng định sẽ tạo ra tác động lớn đến doanh số thương mại điện tử.

Thương mại xã hội là sự kết hợp của thương mại điện tử và phương tiện truyền thông xã hội. Các thương hiệu tham gia vào thương mại xã hội sử dụng nền tảng truyền thông xã hội làm phương tiện để bán sản phẩm và dịch vụ.

Trong nhiều năm, Trung Quốc đã dẫn đầu thế giới  về thương mại xã hội. Tuy nhiên, trong đại dịch COVID-19, xu hướng này đã đạt được tăng trưởng lớn ở Hoa Kỳ, khi rất nhiều người chuyển sang mua sắm trực tuyến.

Theo Statista, có 80 triệu người mua trên mạng xã hội ở Mỹ vào năm 2020, tương đương với mức tăng 30% so với năm 2019. Các chuyên gia tin rằng xu hướng thương mại xã hội sẽ tiếp tục phát triển nếu không có đại dịch, nhưng đại dịch đã đẩy nhanh tốc độ phát triển của nó. Có 80 triệu người mua đã chi  khoảng 27 tỷ USD  trong suốt năm 2020. Năm nay, các chuyên gia bán lẻ dự báo doanh số thương mại xã hội sẽ tăng hơn 35% , có nghĩa là người tiêu dùng sẽ chi hơn 36 tỷ USD. Nhìn xa hơn, đến năm 2025, thương mại xã hội ở Hoa Kỳ sẽ tăng lên gần 80 tỷ USD.

Với dự báo tăng trưởng của thương mại xã hội và việc sử dụng phương tiện truyền thông xã hội ngày càng tăng, bất kỳ doanh nghiệp nào tham gia vào thương mại điện tử đều có khả năng hưởng lợi.

Điều quan trọng là phải đảm bảo rằng chiến lược thương mại xã hội được điều chỉnh cho phù hợp với thương hiệu của doanh nghiệp, một số “chiến thuật” cũng cần đặt ra để phù hợp với hầu hết các nhà bán lẻ trực tuyến.

Một cân nhắc khác là sự lựa chọn nền tảng. Facebook hiện là  nền tảng truyền thông xã hội lớn nhất, đó là lý do tại sao doanh nghiệp nên tập trung cho hoạt động thương mại xã hội. Facebook thậm chí đã tạo ra một nền tảng dành riêng cho các công ty vừa và nhỏ. Facebook Shops được ra mắt vào năm 2020 để giúp các doanh nghiệp nhỏ vượt qua đại dịch. Thông qua công cụ này, người bán có thể lập cửa hàng trực tuyến miễn phí. Nếu thương mại điện tử và thương mại xã hội là một phần trong chiến lược của doanh nghiệp, thì đây là cơ hội không thể bỏ qua.

Instagram mặc dù thu hút  ít người dùng hơn về tổng thể  so với Facebook, nhưng Instagram vẫn cần phải nằm trong danh sách các nền tảng được chọn cho thương mại xã hội. Gần đây, Instagram đã tiến xa hơn bằng cách tung ra Instagram Checkout để mua hàng dễ dàng hơn. Kể từ năm 2020, mạng xã hội đã có tab cửa hàng. Điều này cho phép người dùng xem và mua các sản phẩm bằng một cú nhấp chuột được quảng cáo bởi những người có ảnh hưởng hoặc thương hiệu mà họ theo dõi.

TikTok là một sự bổ sung tương đối gần đây cho sự lựa chọn của các mạng xã hội mà người tiêu dùng sử dụng. Trong ba năm kể từ khi nền tảng này được thành lập, nó không chỉ phát triển theo cấp số nhân mà các thương hiệu còn được hưởng lợi từ nội dung do người dùng tạo, dẫn đến  “sự cuồng tín của người tiêu dùng”. Một số người dùng TikTok đã tạo dựng được lượng người theo dõi khổng lồ dựa trên khả năng bán nhiều loại sản phẩm của họ. TikTok đã nhận ra tiềm năng to lớn của nền tảng này như một công cụ hỗ trợ thương mại điện tử, họ ra mắt TikTok Shopping để cung cấp cho người bán nhiều giải pháp hơn.

Chung Tấn Cường

Chủ tịch Hiệp hội Nhựa TP.HCM